Op de bovenste zwart-wit foto zien we de situatie (ongeveer 1935) op de plek waar tegenwoordig de toerit naar de van Veelenweg is gesitueerd. Van verkeersdrukte is nog geen sprake, want er is iemand bezig een kleedje uit te schrobben op straat! De kleurenfoto geeft de huidige situatie op dezelfde plek weer.

De persoon op de zwart-wit foto is waarschijnlijk de bewoner van het huis dat achter de auto zichtbaar is, dit is hetzelfde huis als het witte huis op de kleurenfoto. Bewoners waren achtereenvolgens Harm Bieze, Leendert Mooibroek, Derk Jan Vos, Roelf Koster, Marten Munneke, Hendrik ten Bos, Dinus Drenth, Leendert Mooibroek (2e maal) en Henk Drenth.

Rechts van dit huis, juist waar nu de toerit is gemaakt, werd in 1935 een renteniershuis gebouwd voor Mattheus Bakker, later woonde Reint Bakker hier. De woning werd bij de aanleg van de van Veelenweg afgebroken.

De majestueuze rode beuk op de kleurenfoto gaat op de zwart-wit foto schuil achter een grote kastanjeboom die vóór het huis van Reint Bakker stond. (Ik heb er als jongetje vaak kastanjes gezocht ....) Deze kastanje werd gerooid t.b.v. de aan te leggen toerit. De stam van de beuk werd bij de werkzaamheden t.b.v. de van Veelenweg beschadigd, hetgeen hedentendage nog steeds zijn sporen achterlaat in de vorm van een (steeds verder) vermolmende stam............

Op 19 oktober 1928 verhuist het gezin van Koert Elzinga en Anna Rendering van Stadskanaal nummer H33i (nu de Semsstraat) naar de Gasselternijveenschemond.

Vader Elzinga werkt als machinist bij het spoor.
Het gezin woont aanvankelijk in de woning naast slager Pieter Pot, later verhuizen ze naar de woning op bovenstaande foto.

We zien hiernaast de kinderen Hilke, Heika en zoon Wubbo Elzinga.

De nu 82-jarige Hilke Fehr-Elzinga woont tegenwoordig in Zwitserland.
Voor haar kinderen en kleinkinderen legde ze haar jeugdherinneringen uit de Gasselternijveenschemond vast in een boeiend verhaal, voorzien van prachtige tekeningen.

Dochter Karin Fehr zorgde ervoor dat we dit unieke materiaal kunnen laten zien.

Het verhaal geeft een sfeer- en tijds-beeld dat velen van onze oudere (en voormalige-) dorpsgenoten in het hart zal treffen.

We zien het echtpaar Berend Daniëls en Antje Gringhuis, getrouwd 2 oktober 1936. Zij woonden als laatste in het oude arbeidershuis op de vorige foto. In de kinderwagen ligt de pasgeboren (23 mei 1938) Joop Daniëls. Trouwens ook de volgende drie kinderen van het echtpaar Daniëls hebben in deze kinderwagen gelegen
We weten dit van Joop en Antje Daniëls.
Hij vertelt: "Mijn ouders praatten later wel eens over het oude huisje waar ik werd geboren. De muren waren op sommige plekken zodanig gescheurd dat je van binnen naar buiten kon kijken."
In de loop van 1938 werd het huis afgebroken voor nieuwbouw.

 Klik hier    voor een fragment genealogie van voorvader Derk Daniels uit Adorp boven Groningen.

Op bovenstaande kleurenfoto zien we de huidige situatie bij de boerderij waar tegenwoordig Klaas en AnneliesRoelfsema wonen. De foto hiernaast geeft dezelfde situatie weer vóór de demping in 1978. We zien dat verderop in de Mond de bruggen zijn verdwenen en vervangen door dammen.

De bomen die op de zwart-wit foto langs het water staan zijn in 1978 vóór de demping met een speciale machine stuk voor stuk uitgegraven en vervoerd naar de stad Groningen waar ze weer zijn gepoot. De exacte plek is niet bekend.

We zien hiernaast een stemmige opname met op de achtergrond het huisje van de familie Rosing met daarachter de boerderij van Vos.
Rechts op de achtergrond zijn in de mist de contouren van de Paterslaan te herkennen.

Het schip van Willem Drenth ligt afgemeerd aan de oever er tegenover. De opname is gemaakt in 1958.

Op de kleurenopname linksonder is dezelfde situatie omstreeks 1960 te herkennen. De grote eiken zijn ondertussen vervangen door kleine boompjes.

Nog even een nostalgisch beeld, een opname van een afgeladen aardappelpraam bij de boerderij van Roelf Vos, nu Roelfsema.

De opname zal omstreeks 1955 zijn gemaakt.

Het verlies aan veenkoloniale sfeer is natuurlijk niet terug te halen. Voor diegenen die deze beelden herkennen roept het waarschijnlijk herinneringen op aan vissen, schaatsen, verker van aardappelschepen, brugafdraaien, een buurpraatje bij het water .......

Het is er jammer genoeg niet meer.

We zien hiernaast Klaas Eggens. Hij woonde in het "plat-dak" huis ertegenover. Later woont hij naast slagerij Pot . Hij was werknemer bij onze melkfabriek. Hij zit in de kano met een onbekende jongen. (Wie kent hem?)
Links zien we de boerderij van Vos, vergelijk bovenstaande foto. We kijken in de wijk tussen plaats 6 en 7.

Kanovaren was een populaire bezigheid. In diverse fotoalbums van oud inwoners kom je foto's van kano-varende dorpsgenoten tegen.

In het tot woning verbouwde pakhuis woonden o.a. de gezinnen van de Albert Eggens ('33), Egge Eggens ('37-'52), Hendrik Vos ('52-'58), Nanne Groenhof ('58-'65), Willem Danker ('65-'75), Johannes Langes ('76-'81) daarna Thijs Bakker die er een drukkerij had. De eerste krantjes van "Nieuws Uit Eigen Dorp" werden hier vervaardigt. Thijs Bakker was ook degene die een puntdak aan liet brengen. De grondvorm is echter nog duidelijk te herkennen.

Links zien we Lammert Hekman voor zijn woonhuis annex kantoor. Naast de woning zien we een gedeelte van de timmerwerkplaats. Beide panden zijn thans niet meer aanwezig.

Op de plek van de timmerwerkplaats is nu de stalling van de heftrucks van het heftruckservice-bedrijf van Willem Jonkers.
Kriens Lutjes kocht het woonhuis voor afbraak en gebruikte het terrein voor stalling van zijn graafmachine.

De timmerwerkplaats werd vóór de oorlog al afgebroken. Het woonhuis werd later nog bewoond door Jan Zuidema, Herman Swiers, Berend ten Hof, weduwe Jakob Folkers, Roelof Spreen, Pieter Kliphuis, Harm van der Veen.

 Klik hier    voor een fragment genealogie van de familie Hekman, beginnend met voorvader Derk Eppes Hekman

Op het overzicht van de bevolking van 1 Januari 1880 woont Derk Hekman in het huis. Zijn gezin bestaat dan uit 3 manlijke en 2 vrouwelijke personen.

We zien hier de tegenwoordige (2002) situatie bij de voormalige schoenwinkel van Willem Schaap. De winkel is gekocht door Willem Jonkers die de winkel bij het woongedeelte trok. De ronde metselpartij van de winkeldeur en het winkelraam zijn keurig vervangen door een nieuw gevelaanzicht.
Willem Jonkers heeft hier reeds jarenlang een reparatie- en handels-bedrijf in heftrucks.
Links ernaast zien we de in 1938 gebouwde woning van Jan Bieze. De woning wordt tegenwoordig bewoond door Jannes en Dineke Blom. De voormalige timmermanswerkplaats van Kliphuis heeft ook een woonbestemming gekregen. De baanderdeur is verdwenen. De schuurruimte bij de woning getrokken.

De immer vrolijk fluitende Willem Harmannus Schaap, telg uit een lang schoenmakers- en ook kappers-geslacht hier gefotografeerd in zijn werkplaats. Het fluitje bezorgde hem de bijnaam "Wilm floatje".
Toen zijn kinderen de lagere school op het Tweede Dwarsdiep bezochten was Willem actief in de oudercommissie.
Hij was ook een enthousiast amateur dichter. Het verslag van een schoolreisje werd door Willem Schaap op rijm gezet (in het Stadskanaalster dialect) en tijdensde jaarlijkse feestelijke ouderavond voorgedragen.

 Klik hier    voor de tekst van bovengenoemd reisverslag en nog een paar andere rijmsels van Willem Harmannus Schaap.

 Klik hier    voor een fragment genealogie van de schoenmakers-familie Schaap, beginnend met voorvader Geert Geerts Schaap.

Op deze sfeer-opname uit begin zestiger jaren hebben we een nostalgisch gezicht in de Gasselternijveenschemond. De foto is omstreeks één uur in de middag genomen. Jansje en Rita Rosing van de Paterslaan zijn met hun fietsjes onderweg naar de school op het Tweede Dwarsdiep.

In de huizen links wonen respektievelijk Gesinus Aalders, dan Albert Zondag. Het huis met de grijze voorgevel en kozijnen met ronde bovenhoeken is nog aanwezig Op dat moment woont Jan Wanders daar.

Rechts achter de bomen is aan de overkant van het water het huisje van Egbert en Annegien (eigenlijk Annechiena) Rosing te zien.

Het huis op de foto hiernaast is dezelfde als het huis links op de foto daarboven. Het werd als veel huizen vóór en vlak na de oorlog in twee gedeelten bewoond.
We zien de ingang van het achterste gedeelte, de zijkamer, uiterst rechts op de foto. Hier woonden o.a. Theunis Faber, Kier Poppen, Lambert Ossel, Dinus Drenth, Berend Daniëls en Geert Boering.

In het voorgedeelte, met de voordeur in de voorgevel, woonden o.a. Derk de Groot, Theunis Faber, Kier Poppen, Marius Anton Borger, Evert Winter, Kornelis Doll, Bruno Schipper, Gesinus Aalders, Christiaan Sjabbens, Dirk van den Hoek, Anko Kielman en Klaas de Vrieze.

Het huis op bovenstaande zwart-wit foto uit ongeveer 1910 stond op de plaats waar tegenwoordig de nieuwgebouwde woning van staat. Hiernaast ziet u de huidige situatie.

Het huis wordt dan dubbel bewoond. Vóórin woont het gezin van Klaas Heikens. De twee kinderen op de voorgrond zijn Mientje en Willem Heikens.
(Mientje Heikens trouwt later met Flip Onstwedder, die fietsenmaker werd te Gasselternijveen)
De vrouw rechts is Eigina Folkerts en het kind op de achtergrond is Metje Folkerts.
De oude man rechts is Willem Folkerts.

In het vóór-gedeelte woonden later Gerrit van Dam, Geert Boering, Jan Harmannus Freij, Jakob Dodde, Roelof Orsel en Jan Wanders. In de "zijkamer", achterin woonden Johannes Weelink, Jans de Beere en Johannes de Jonge.

Het huis werd in de zestiger jaren afgebroken. Tegenwoordig staat er een nieuwgebouwde woning.

We zien hier een foto van een nog jonge Roelof van Dam, zoon van Gerrit van Dam, fabrieksarbeider op de stro-cartonfabriek "Ons Belang".
Het gezin van Gerrit van Dam woont aanvankelijk in de oude boerderij op plaats 6, waar tegenwoordig Klaas en Annelies Roelfsema wonen.
In 1936 verhuist het gezin naar een woning aan de wegkant, tegenover de boerderij van Hendrik de Boer op plaats 9, waar nu Geert Jan en Gepke Sloots wonen.

Roelof genoot later (over-) regionale bekendheid als accordeonist. Hij was mede-oprichter van "de Goldstarband", een dansorkest dat jarenlang in de wijde omgeving faam genoot.

Al op zeer jonge leeftijd, 8 jaar, gaf Roelof blijk van zijn grote muzikaliteit.
Dit trok zelfs de aandacht van het gemeentebestuur, met name burgemeester van Royen, die er voor zorgde dat er mogelijkheden kwamen om Roelof verder in de muziek te laten studeren.

 Klik hier    voor een fragment genealogie van Roelof's voorvader Jan van Dam geboren 1757

Gewoon een groepje vrienden en vriendinnen uit deze buurt. Gefotografeerd omstreeks 1950 in de tuin van Egbert Brouwer. We herkennen links aan de achterkant van het huis de aangebouwde ruimte waar Egbert Brouwer zijn konijnen kweekte. Zelf ben ik vaker bij hem geweest om "met mien kniene noar de ram" te gaan.

De jongens zijn v.l.n.r. Appie Eggens, Jakob van der Veen en Jan Albert Brouwer. De meisjes zijn Sienie Feiken, Lammie Feiken en Truida Staal.

In 1964 werd de kavel met schuur gekocht door Klaas de Wal, met het plan er een nieuwe woning te bouwen. Door de hele procedure van bouw- en subsidie aanvraag duurde het tot 1967 voordat Klaas met de bouw kon beginnen. Tijdens de Zuidlaardermarkt in ´67 werd op diverse plekken in de provincie schade aangericht door een zware storm. Het in aanbouw zijnde huis van Klaas en Trijn moest het ook ontgelden. De pasgemetselde puntgevels stortten in.

Rechts van de woning was een open ruimte waar door aannemer Jan Frey, van de Paterslaan, kerstdennen werden gekweekt. Het was een prachtige plek voor de jeugd uit de buurt om verstoppertje te spelen. Op deze open plek verrees later de (weer) dwarsgeplaatste nieuwbouwwoning van Hendrik en Eefke de Jonge.

Verder naar rechts het renteniershuis gebouwd door Jan Ruiter, later bewoond door zijn schoonzoon Kornelis Kamphuis. In het gazonnetje naast het huis waren sneeuwklokjes gepoot die in het voorjaar het woord "LENTE" vormden. Kornelis Kamphuis was een van de eersten in de Gasselternijveenschemond die een televisietoestel bezat. We zien de antennemast op het dak. Kinderen mochten af en toe televisie-kijken bij het kinderloze echtpaar Kamphuis.
In de nog juist zichtbare woningen ernaast woonden respektievelijk Gerard Tjaarda Uniken en dan Harm Brouwer, later zijn zoon Egbert Brouwer.

Sfeervol beeld in de Gasselternijveenschemond uit de vijftiger jaren.
In het huisje links achter de heg woont in 1884 de familie Jan Pruim. Het is haast onvoorstelbaar maar in dit kleine huisje bracht het echtpaar Jan Pruim en Beika Roossien 12 kinderen groot. Kleinzoon Hendrik Pruim en achterkleinzoon Arend Pruim woonden jarenlang op de Paterslaan.

 Klik hier    voor een fragment genealogie van Jan Pieters Pruim, getrouwd met Roelfien Schut.

Na de oorlog woont hier het gezin van Geert Smit. In 1958 wordt áchter het kleine huisje een nieuwe woning gebouwd. Hiervoor werd ruimte gemaakt door eerst de schuur met daarin een paar varkenshokken af te breken. Toen het nieuwe huis gereed was werd het oude huisje afgebroken.
Zoon Henk woont tegenwoordig op deze plek. Hij breidde in 2007 het bestaande huis uit met een zij-aanbouw.

Hier een kiekje die áchter het huisje is gemaakt in de tijd dat Geert Smit hier woonde. Geert Smit staat in de deuropening. Zijn zoon Wiedek (Wicenty) staat met zijn konijn op de arm te poseren voor de foto.

Wiedek was het eerste kind van Geert Smit's Poolse vrouw, vandaar zijn Poolse voornaam.

Begin zestiger jaren werd pal achter het huisje, op de plek waar Wiedek staat, een nieuwe woning gebouwd. Hiervoor werd eerst de schuur en varkenshokken achter het huisje afgebroken. Toen het nieuwe huis klaar was werd het kleine huisje afgebroeken.

Geert Smit was, net als veel huisvaders uit de Mond, een fervent visser. Geert zag je bij weer en wind met de "tobbelangel" langs het water lopen op jacht naar snoek. Hij verdiende de kost op de aardappelmeelfabriek "Twee Provincien" in Stadskanaal

Ongeveer op dezelfde plek als de voorgaande opname zien we de situatie omstreeks 1965. De dikke eikebomen zijn gekapt en vervangen door jonge boompjes. Alle woningen zijn ondertussen voorzien van een televisietoestel en bijbehordende antenne op het dak.
De woning van Kornelis Kamphuis wordt ondertussen bewoond door het echtpaar Willem Nijboer. Hij heeft een verbouwing gepleegd. De voordeur in de voorgevel en de achterliggende gang is verdwenen. De ruimte is bij de voorkamer getrokken; in de zijgevel zijn twee extra ramen geplaatst.

Het huis ernaast, ondertussen in eigendom van de gemeente Gasselte, wordt dubbel bewoond; achterin Jurrien Mulder; vóórin de weduwe Uniken. Later woont hier de familie Mooibroek.

Hierboven zien we het huis waar het gezin van Lukko Swiers vanaf 1920 woont.
Lukko is aanvankelijk getrouwd met Aaltje Hollander. Ze krijgen een dochtertje Albertje. Bij de geboorte van een tweeling in 1927 komen zowel Aaltje als de twee kindjes te overlijden.
In 1929 hertrouwt Lukko met Tijtje Fokkens, "Tetje" in de volksmond genoemd. Ze krijgen samen nog twee kinderen, Geert en Kina.

We zien Lukko en Tetje met tussen hen in dochter Kina. Linksachter zoon Geert met vooraan Antje Warta, waar Geert mee trouwt. Achter Kina staat haar echtgenoot Roelf Lanting; hij was chauffeur bij onze melkfabriek. Rechtsachter staat Jan Albert Brouwer, een "huisvriend" van de familie Swiers. Geerts Swiers heeft zijn hart verpand aan het zeemansbestaan. Uiteindelijk vaart hij als kapitein op een aantal schepen van rederij Wagenborg.

We zien hierboven een foto van de Amstelborg, varend in Zaandam met een lading hout. Geert Swiers was jarenlang gezagvoerder op dit schip.

 Klik hier    voor het levensverhaal van kapitein Geert Swiers uit de Gasselternijveenschemond

We zien hier de fraai bewerkte voorgevel van het huis van Hendrik Tangenberg ten tijde dat hij er zelf nog woonde.

Het siermetselwerk bovenin de gevel en het decoratieve stucadoorwerk boven en naast de kozijnen is karakteristiek voor veenkoloniale boerderijen en huizen uit het begin van de vorige eeuw. Jammer genoeg is het meeste verdwenen achter later aangebrachte spouwmuren......

Hendrik Tangenberg had achter deze woning een brandstoffenhandel. De meeste mensen bestelden bij Hendrik hun wintervoorraad turf, eierkolen voor de kookkachel of "nootjes 4" voor de haard in de kamer.

"Rooie Hinderk Tang'nbaag" , vanwege zijn rode haardos, is ook officieel scheepsjager, in 1927 krijgt hij penning nummer 2696 toegewezen.