Druk op F11 voor zo groot mogelijk beeld

Dit is de website van henk en zwaan staal                                     U kunt reageren via mail: henkenzwaanstaal@hetnet.nl
U kijkt naar foto's en informatie over de Noord-Ooster Lokaalspoorweg
terug naar het begin van deze rubriek

het stationsemplacement van de NOLS omstreeks 1925
U kunt objecten en plekken op de foto's met de muis aanwijzen waarna hierover informatie verschijnt.

Vanaf 1905 rijden er treinen over de spoorlijn die vanaf het station in Stadskanaal achter de Gasselternijveenschemond langs naar Gasselternijveen loopt en verder naar Assen en Coevorden. In de beginjaren is er sprake van een dienstregeling met personenvervoer. Van lieverlee is dit na de oorlog verworden tot alleen vrachtvervoer. 14 mei 1955 was de laatste dag van het personenvervoer. Goederenvervoer per dieseltrein stopte in 1977 waarna de rails Stadskanaal-Assen werden weggehaald.
De ouderen onder ons herinneren zich het spoor en de treinen nog goed.

het station van de Noord-Ooster-Locaal in Stadskanaal
U kunt objecten en plekken op de foto's met de muis aanwijzen waarna hierover informatie verschijnt.

Het stationsgebouw aan de achterzijde, de perronkant omstreeks 1915
U kunt objecten en plekken op de foto's met de muis aanwijzen waarna hierover informatie verschijnt.

We zien hier de achterkant van het stationsgebouw met het perron en de sporen. Er zijn een aantal uitbreidingen en bijgebouwen zichtbaar.

Perron omstreeks 1905
U kunt objecten en plekken op de foto's met de muis aanwijzen waarna hierover informatie verschijnt.

Een foto uit de beginperiode van de "Noord Ooster Locaal".
Op het perron is het een drukte van belang. Volgens overlevering staan er leden van de familie Bonnema op deze foto. Op de achtergrond is (onduidelijk) de korenmolen van Doornbos vooraan in de Gasselternijveenschemond zichtbaar. Uiterst rechts zien we nog juist de boomkruinen van de bomen langs de Handelsstraat (toen van Boekerenstraat).

Spoordok en rangeerterrein omstreeks 1910
U kunt objecten en plekken op de foto's met de muis aanwijzen waarna hierover informatie verschijnt.

Drukte bij het spoordok en het rangeerterrein. Het spoordok in het midden van de foto ligt volledig vol met afgemeerde schepen die vracht uitwisselen met de trein. Links vooraan de rangeerlokomotief en de spoormannen.
De loods links is van de firma Luttmer die een handelsfirma had aan de Handelskade. Waarschijnlijk staat personeel van deze firma vooraan in het midden. (Volgens overlevering staat Roel Adolfs midden op de rails. Links van hem zijn vader Egbert Adolfs, vertegenwoordiger voor de fima Luttmer)

Handelsfirma en exportslagerij Luttmer aan de Handelskade en het spoordok 1926
U kunt objecten en plekken op de foto's met de muis aanwijzen waarna hierover informatie verschijnt.

Bij het stationsgebouw 1966
U kunt objecten en plekken op de foto's met de muis aanwijzen waarna hierover informatie verschijnt.

Deze foto geeft het beeld van het stationsgebouw in 1966. Er is dan nog slechts sprake van incidenteel vrachtvervoer van o.a. de Philipsfabriek.
Het witte gebouw links is het voormalige stationskoffiehuis "de Noordster" van de familie Poppens nu in gebruik als bejaardenhuis Tabita.
Aan de horizon is bebouwing aan de Paterslaan te herkennen o.a. boerderij Aeilkema.

Rangeerterrein 1966
U kunt objecten en plekken op de foto's met de muis aanwijzen waarna hierover informatie verschijnt.

We zien een foto van het rangeerterrein gemaakt in 1966. De huizen op de achtergrond staan aan de Spoorstraat. De loods op de voorgrond en het terrein met de houtopslag zijn van de firma Landeweer en Somer.

Spoordok op een rustige dag.
U kunt objecten en plekken op de foto's met de muis aanwijzen waarna hierover informatie verschijnt.

Deze foto van het spoordok, genomen vanaf de trans van de molen van Doornbos, toont een wel erg rustig beeld. Dat het ook drukker kan zijn vertelt onderstaande foto.

Drukte in het spoordok
U kunt objecten en plekken op de foto's met de muis aanwijzen waarna hierover informatie verschijnt.

Ook deze foto werd genomen vanaf de molen van Doornbos. Voor de overslag van goederen waren rails rondom het dok aanwezig. De verscheepte goederen waren veelal landbouwprodukten, kunstmest e.d. Eetaardappelen werden van hier door de firma Luttmer per trein vervoerd naar het westen en het buitenland.

Rechts zien we het seinhuis van waaruit de verschillende wissels en seinen konden worden bediend.

Aftakkingen van het spoor.
U kunt objecten en plekken op de foto's met de muis aanwijzen waarna hierover informatie verschijnt.

Net over de tweesporige brug in de Gasselternijveenschemond en de overweg splitste het spoor zich. Één lijn ging rechtdoor naar Zuidbroek Veendam. Dat is de lijn waarop deze trein zich bevindt.
Een andere lijn, in de twintiger jaren (vanaf 1922) zelfs dubbelspoor, boog achter de strocartonfabriek langs naar Gasselternijveen, waar weer een splitsing was naar Gieten-Assen en Coevorden.
Een derde splitsing was het lijntje naar de strocartonfabriek. We herkennen een stukje hiervan dat nog juist zichtbaar is onder de stoomwolk.

Aanleg van de spoorbaan.
U kunt objecten en plekken op de foto's met de muis aanwijzen waarna hierover informatie verschijnt.

Bij de aanleg van de spoorlijn van Stadskanaal, achter de Gasselternijveenschemond langs was veel zand nodig. Eerst werd het nog aanwezige restant veen en dalgrond weggraven. Daarna werd van geel zand een spoordijk-lichaam opgeworpen, breed en hoog genoeg om de zware rails en treinen te kunnen dragen.

De grote hoeveelheid benodigd zand werd uit Kostvlies gehaald waar juist een tegengesteld probleem was. Hier moest juist een deel van de uitlopers van de Hondsrug worden weggegravem om het hoogteverschil met Gasselternijveen en Gasselternijveenschemond te niveleren.

We zien hier (bij Kostvlies) het "ravijn", ontstaan door de "uitruil" van zand. Een bungalowpark in die buurt draagt nog heden de naam "Ravijn zicht".

Voor de gigantische opgave van de aanleg van de spoorbaan was veel werkvolk nodig. Alles gebeurde nog met de hand. Vervoer, afvoer van dalgrond en aanvoer geel zand, geschiedde met kipkarren op tijdelijk aangelegd smalspoor. Begin 1905 was de aanleg gereed en konden er treinen over de rails rijden.

De "kunstwerken" , spoorbrug Tweede Dwarsdiep
U kunt objecten en plekken op de foto's met de muis aanwijzen waarna hierover informatie verschijnt.

Bij de aanleg van het spoor waren ook een aantal "kunstwerken" nodig zoals men dat tegenwoordig noemt.
In de Gasselternijveenschemond kruiste het spoor het Eerste en de het Tweede Dwarsdiep.
Hier moesten spoorbruggen worden gebouwd om de scheepvaart ongehinderd te kunnen laten passeren.
Om het rijdend verkeer ook te kunnen laten passeren werden lange oplopende taluds aangelegd om het hoogteverschil van de bestaande weg en de spoordijk geleidelijk te overbruggen.

Op bovenstaande foto zien we de "spoorhoogte" zoals het in de volksmond heette, bij het Tweede Dwarsdiep.
We kijken in de richting van de Gasselterboerveenschemond. De foto is in de vijftiger jaren gemaakt, getuige het enkele "Andreaskruis", de aanduiding voor enkel spoor. In de twintiger jaren was er een dubbel spoor aanwezig van Stadskanaal tot Gasselternijveen.

Spoorbrug over het Eerste Dwarsdiep.
U kunt objecten en plekken op de foto's met de muis aanwijzen waarna hierover informatie verschijnt.

Hier zien we de spoorbrug over het Eerste Dwarsdiep. Deze foto is uit de vijftiger jaren getuige het enkele spoor. We kunnen nog wel herkennen dat er ruimte voor een tweede spoor is geweest.
De overgang voor het smalle weggetje is beduidend kleiner dan bij het Tweede Dwarsdiep en slechts bedoeld voor voetgangers of een paard.
In de huisjes rechtsboven woonden o.a. Hollander en van der Laan (tegen het spoor aan) en daarnaast Koetse en Kremer.

Dienstregeling 1905
U kunt objecten en plekken op de foto's met de muis aanwijzen waarna hierover informatie verschijnt.

Aanvankelijk stopt de trein niet op het Tweede Dwarsdiep. Op bovenstaande dienstregeling ontbreekt dan ook de naam van deze stopplaats.

Stopplaats Tweede Dwarsdiep?
U kunt objecten en plekken op de foto's met de muis aanwijzen waarna hierover informatie verschijnt.

Het zal tot 1909 duren vooraleer de stopplaats een feit is. Vanaf die tijd staat Tweede Dwarsdiep vermeld in de dienstregelingen.

Omstandigheden
U kunt objecten en plekken op de foto's met de muis aanwijzen waarna hierover informatie verschijnt.

Lezen we tegenwoordig dat treinen in de herfst last hebben van afgevallen bladeren. Vroeger waren er af en toe ook wel eens problemen. (We zijn nooit berichten tegengekomen over herfstbladeren!).
Wel was het in de winter van 1935-36 af en toe raak. De "Noord Ooster Locaal" moest af en toe, ook in onze omgeving, worden uitgegraven vanwege de hevige sneeuwval en opgeblazen sneeuwduinen. Het Nieuwsblad van het Noorden plaatste zelfs een foto van de barre omstandigheden.

Samengaan met StaatsSpoor 1917
U kunt objecten en plekken op de foto's met de muis aanwijzen waarna hierover informatie verschijnt.

Het "Dagblad voor Gasselternijveen en Omstreken" publiceerde natuurlijk ook vaak over de "Noord Ooster Locaal". De dienstregelingen werden ook steeds afgedrukt. Hier de dienstregeling voor 1917, het eerste jaar dat de NOLS was overgenomen door het StaatsSpoor (SS)
Er stopt zestien maal per dag een trein op het Tweede Dwarsdiep, ofwel met bestemming Assen - Emmen danwel komend vandaar.

Men is in de dertiger jaren gewend aan de trein
U kunt objecten en plekken op de foto's met de muis aanwijzen waarna hierover informatie verschijnt.

Het dagelijks tijdsritme van de bevolking in de Gasselternijveenschemond wordt grotendeels bepaald door de "oele", de stoomfluit van een der fabrieken Ons Belang of Oostermoer, maar ook door het fluiten van de passerende en stoppende treinen.
"Hes't d' oele al heurd?" (Heb je de stoomfluit al gehoord?) gaat vaak vooraf aan de schaft tussen het werk op het land door.

Hier zien we Hendrik Hadders (met schoffeltuig), Hillie Deuring, Zwaantje Staats, Roelfien Hospers en Jacob Wilting tijdens de schaft bij het " biet'n op ainzett'n " (het uitdunnen en wieden van de kleine suikerbietenplantjes). Dit werk was nodig aangezien men nog geen "mono" bietenzaadjes had. In het bietenzaad uit die tijd zaten veel aanelkaar gekleefde exemplaren wat resulteerde in dubbel opkomende plantjes. Deze moesten na het opkomen in het voorjaar handmatig worden verwijderd. Tegenwoordig wordt alleen mono gezaaid en chemisch gewied.

Links op de achtergrond zien we de trein vanaf Gasselternijveen naderen. Rechts zijn de contouren van het Tweede Dwarsdiep zichtbaar.

Beyer Peacock locomotief
U kunt objecten en plekken op de foto's met de muis aanwijzen waarna hierover informatie verschijnt.

De Beyer Peacock locomotief die jarenlang dienst deed op de lijn achterlangs de Gasselternijveenschemond.
(Voor de liefhebbers:) Het zou gaan om locomotief 5502 uit de serie 5501-5555

Stopplaats Tweede Dwarsdiep
U kunt objecten en plekken op de foto's met de muis aanwijzen waarna hierover informatie verschijnt.

Dit is niet de halteplaats op het Tweede Dwarsdiep. Wel is de foto zodanig geretoucheerd dat het de situatie op het Tweede Dwarsdiep juist weergeeft. De wachthokjes waren van een standaardtype, dus ook hier stond een dergelijk hokje.

Het wachthokje is in 1909 gebouwd aan de noordkant van het spoor met de rug naar de Gasselterboerveenschemond gericht. Er was een klein talud aangebracht om het in- en uitstappen te vergemakkelijken. Nadat in de loop van de de dertiger jaren het pasagiers-aanbod terugliep werd uiteindelijk in 1933 de stopplaats opgeheven en werd het wachthokje en talud verwijderd.

Luchtfoto van de spoorhoogte op het Tweede Dwarsdiep.
U kunt objecten en plekken op de foto's met de muis aanwijzen waarna hierover informatie verschijnt.

De foto geeft de situatie weer zoals die in 1935 is. Het wachthokje is niet meer op te foto te zien (afgebroken in 1933) Het dubbele spoor is wel duidelijk te herkennen. De schuin weglopen witte lijnen zijn afwateringssloten. De rijweg loopt parrallel aan het water.
Middenonder is de stuw in het water van het Tweede Dwarsdiep herkenbaar. Ook de boerderij van Kornelis Hooiveld en de school zijn te zien.
De plek waar later (1952) de J.H. Kruitstraat zal verrijzen is nog bouwland.

De passagiersaantallen lopen sterk terug
U kunt objecten en plekken op de foto's met de muis aanwijzen waarna hierover informatie verschijnt.

Bij het stoppen van het personenvervoer in 1939 plaatst de bevolking een overlijdensadvertentie in het Dagblad voor Gasselternijveen en Omstreken.

De duitse bezetter sloopt in de oorlogsjaren het tweede spoor; men heeft het ijzer nodig voor de oorlogs-industrie. Na het stoppen van vrachtvervoer worden in 1977 ook de overgebleven rails weggehaald en is er definitief een einde gekomen aan "het spoor".

Trieste resten
U kunt objecten en plekken op de foto's met de muis aanwijzen waarna hierover informatie verschijnt.

Waar vroeger het Eerste Dwarsdiep stroomde zijn nog de resten van de spoorbrug te herkennen.

Dit is de website van henk en zwaan staal                                     U kunt reageren via mail: henkenzwaanstaal@hetnet.nl
U keek naar foto's en informatie over de Noord-Ooster Lokaalspoorweg
terug naar het begin van deze rubriek

Wellicht zag U iets dat niet klopt, inkompleet was of anderszins korrektie behoeft.
Laat het ons a.u.b. weten.