Huidige situatie Stadskanaal bij de brug naar de Gasselternijveenschemond.
Een stukje geschiedenis.
In 1765 is de stad Groningen bij Bareveld begonnen met het graven van het Stadskanaal. In de voorgaande jaren had de stad Groningen verschillende venen aangekocht langs de z.g. Semslinie. Enige jaren eerder, in 1756, is bij resolutie van de Landschap Drenthe, besloten turfafvoer van Drentse turf alleen toe te staan via de Hunze. De bevaarbaarheid van de Hunze wordt echter steeds slechter. Het gestaag vorderen van het graven van het Stadskanaal (Stad = Groningen) en achteruitgang van de bevaarbaarheid van de Hunze wingt het bestuur van de Landschap Drenthe tot onderhandeling met de Stad (Groningen) over turfafvoer via het Stadskanaal.
In 1797 worden de gezamenlijke markegenoten eigenaar van de Hunze en wordt toegestaan dat ze rechtstreeks met de Stad onderhandelen. De resolutie van 1765 (turfafvoer alleen via de Hunze) wordt ingetrokken. Op 21 juni 1800 is er een accoord tussen de twee partijen over de turfafvoer door het Stadskanaal. In dat jaar komt de tweede sluis in het Stadskanaal klaar.Luchtfoto van de huidige situatie |  |
| (41) Op deze foto is de tegenwoordige brede brug te zien, zoals die bij de meeste monden over het Stadskanaal is gelegd. Bij de aanleg is zowel in de weg als het water van de Gasselternijveenschemond een knik gelegd. Vroeger lag de brug meer naar het Noorden, tegen het brugwachtershuis aan. Thans zijn er plannen om de kruising te vervangen door een rotonde. (krantenartikel: klik hier) |
Luchtfoto van de vroegere situatie (omstreeks 1925) bij de brug naar de Gasselternijveenschemond.
(16) Deze luchtfoto geeft de situatie bij de brug naar de Gasselternijveenschemond weer zoals die was omstreeks 1925. In het midden zien we de toenmalige brug, verder naar het Noorden dan de tegenwoordige. Rechtsonder zien we de dubbele spoorlijn van de Noord-Ooster-Lokaalspoorweg naar Assen en iets daarboven de stro-carton fabriek "Ons Belang"in vol bedrijf. Let ook op de hoog opgestapelde stroo-bulten vóór op het fabrieksterrein. We hebben zicht op het rangeer-terrein bij het station.
dit is de website van henk en zwaan staal
U kijkt naar foto's van de situatie bij de brug naar het Stadskanaal.
terug naar het begin van deze rubriek
Middels de volgende foto-serie, willen we de sfeer van vroeger bij de brug naar de Gasselternijveenschemond laten proeven.
(1, 7) Links zien we een foto, genomen (1904) vanaf (tegenwoordig) de Handelskade. Op de hoek van het kanaal en aan de overkant tegenover het hotel Panman poseren een aantal kinderen en volwassenen voor de foto. In het hotel Panman vonden vroeger veel uitvoeringen plaats. In het huis links van het hotel woonden Hardenberg, later de zaak van Zwartsenberg. In het midden, boven de bomen, zien we de wieken van de molen van Altona, later Kuipers, waar de Molenstraat zijn naam aan ontleent.
Op de rechter foto (1908) staan bij het witte huis een aantal paardekoetsjes. In dit witte huis was de stalhouderij van Deiman gevestigd. Hij onderhield een omnibus-dienst op Assen, via Gasselte, Gieten en Rolde. Rechts het hotel Panman.
(x42, 4) Links zien we een foto, genomen (1906) met de kledingzaak van Zwartsenberg, eerder woonde hier Hardenberg. In de vijftiger en zestiger jaren was hier de radio-TV zaak van Trip gevestigd. Rechts daarnaast het hotel Panman. Op de rechterfoto zien we dezelfde situatie, maar genomen van de andere zijde.
(2) Hierboven de situatie in 1914. Het hotel is bijna verdwenen achter de bomen. Het hotel werd in 1866 gebouwd door de familie van Denderen. Nadat de familie Slim de zaak een periode had overgenomen werd de zaak in 1875 overgenomen door hotelier Panman die ook de naam aan het hotel gaf. In 1905 nam Pieter Braam uit de Gasselterboerveenschemond het hotel over; hij zette het onder dezelfde naam voort. In 1969 werd het hotel afgebroken om plaats te maken voor de huidige supermarkt. Op de hoek van het kanaal zien we een straatlantaarn! en de paal die de lijn van de scheepsjagers geleidt bij het in en uitvaren van de Mond zodat die lijn niet over de weg zal worden getrokken.
dit is de website van henk en zwaan staal
U kijkt naar foto's van de situatie bij de brug naar het Stadskanaal.
terug naar het begin van deze rubriek
(x43, x44) Links zien we een foto, genomen (1910) van het hotel Panman. Op de rechterfoto zien we de situatie in 1910. Een scheepsjager sleept een schip middels paard en lijn (hoog vastgemaakt aan het schip).
(18) Hier een vogelvluchtopname van de situatie bij de brug naar de Gasselternijveenschemond omstreeks 1920. De foto is gemaakt vanaf de molen van Kuipers. We zien dat de brug juist is afgedraaid om een aantal schepen te laten passeren.
Links zien we een gedeelte van hotel Panman, ernaast een inrit(?) naar achteren, daarnaast café Blaauw. Ernaast, de schuur met daarvóór het huis dwars op de weg is de boerderij van Hardenberg, gebouwd in 1860. Hier waren in de loop van de tijd een aantal middenstanders gevestigd. Na boekhandel Olthof en drogisterij Coerts, de zadelmakerij van Lamain. Daarna de familie Mooibroek die hier ook een zadelmakerij had. Op deze plek is tegenwoordig de parkeerplaats naast de Groot Klokken. Op de foto is dit pand nog niet te zien; het is het lege perceel rechts van de boerderij. Later stond op deze plek de garage van de gebroeders Rademakers. In 1922 werd het pand door brand verwoest. De heer Heijen bouwde er vervolgens zijn schoenenwinkel. In 1938 verkocht hij het pand aan groenteboer Zwiers. Sinds 1972 is de klokken- en uurwerk-winkel van de Groot hier gevestigd.
Rechts aan de horizon zien we de schoorsteenpijp van de aardappelmeelfabriek "Twee Provincien". Iets verder naar voren zijn aan het Boerendiep de pijp en de langwerpige loodsen te zien van het tichel-werk van Jelle Berg. Het verkeer bestaat uit fietsers.
(x45, x46) Omstreeks 1911 is het hotel witgepleisterd, getuige de datumstempel op de linker ansichtkaart. De rechter foto is uit dezelfde periode.
dit is de website van henk en zwaan staal
U kijkt naar foto's van de situatie bij de brug naar het Stadskanaal.
terug naar het begin van deze rubriek
(6, 9) Twee "ingekleurde" plaatjes uit ongeveer 1920. Op de linker foto staan twee werklieden op een vlot in het kanaal. (Arbeiders in dienst van de stad Groningen?, de eigenaar van het kanaal?)
(x47, 5) Het hotel kwam in 1905 in bezit van Pieter Braam uit de Gasselterboerveenschemond. We zien dat er ondertussen een serre is aangebouwd. De rechter foto geeft de situatie in de vijftiger jaren weer.
dit is de website van henk en zwaan staal
U kijkt naar foto's van de situatie bij de brug naar het Stadskanaal.
terug naar het begin van deze rubriek
Het brughuis en de ingang van de Gasselternijveenschemond
(x48) Een sfeerplaatje van de ingang van de Gasselternijveenschemond omstreeks de eeuwwisseling. Rechts zien we het brughuis met op de achtergrond de in 1848 gebouwde pel- en koren-molen van Frans Doornbos. In 1872 werd de molen met een olieslagerij uitgebreid. In 1912 werd er een roggebloemfabriek bijgebouwd, vanaf 1915 electrisch aangedreven. In 1938 werd de bovenbouw van de windmolen afgebroken.
(29, 17) Hier twee gezichten op de brug, de linker is de situatie begin 1900, de rechter foto geeft de situatie een eeuw later in 2004 weer. We kunnen langs het kanaal het "scheepsjoagerspad" herkennen en op de weg de rails van de paardentram.
(22, x28) Links het brughuis met de molen op de achtergrond omstreeks 1913. In 1914 wordt de molen nieuw gebouwd, wat op de rechter foto ook is te zien, een hoekige plankenbekleding i.p.v. riet. Tot 1914 is Frans J. Doornbosch de eigenaar. Hij emigreert dan naar Amerika en verkoopt de nieuwgebouwde molen aan Jan Piet Kuipers, afkomstig uit Baflo. Let ook op het zeilvoerend schip die de brug passeert. Rechts de situatie in de twintiger jaren. We zien op deze foto dat het transformatorhuisje naast het brughuis is gebouwd.
(28, 32) Links het brughuis omstreeks 1935. We zien dat ernaast aan de Semskade een burgerwoonhuis is gebouwd. Op de rechterfoto, gemaakt omstreeks 1950 kijken we iets meer in de Gasselternijveenschemond. We zien het dubbele woonhuis met daarin de winkel van Pots. Op de achtergrond de kunstmestloods van Zwartsenberg.
dit is de website van henk en zwaan staal
U kijkt naar foto's van de situatie bij de brug naar het Stadskanaal.
terug naar het begin van deze rubriek
(006, 509) Bij de reconstructie van de toegang naar de Gasselternijveenschemond werd de knik in de Mond iets ruimer gelegd. Hiervoor moest ruimte worden gemaakt aan de Handelskade, waar het dubbele woonhuis voor moest wijken.
(19, x49) Links de huidige situatie bij de ingang van de Gasselternijveenschemond. Ter vergelijking op de rechter foto nog eens de situatie in 1935 waarbij de brug veel Noordelijker ligt.
dit is de website van henk en zwaan staal
U keek naar foto's van de situatie bij de brug naar het Stadskanaal.
Deze pagina is in bewerking en wordt nog uitgebreid.
terug naar het begin van deze rubriek